logo

patlamadan korunma dökümanı

Patlamadan Korunma Dokümanı Hazırlanması

Patlamadan korunma dokumanı, 30.04.2013 tarihli 28633 sayılı resmi gazetede yayımlanan “Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik” kapsamında hazırlanması gerekmektedir.
Patlama riskinin belirlenip değerlendirilmesi, patlayıcı atmosfer oluşabilecek tehlikeli bölgelerin belirlenip sınıflandırılması ve zone haritalarının çıkarılması TS EN 60079-10-1 ve TS EN 60079-10-2 standartlarına göre yapılır. Yanıcı gaz ve sıvılar için bu işlemler yapılırken TS EN 60079-10-1 standardındaki formüller ile hesaplamaların yapılması gerekir

DOKÜMANIN HAZIRLANMASI 

1. Patlamadan Korunma Dokümanı Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik ile TS EN 60079-10-1 ve TS EN 60079-10-2 standardları temel alınarak hazırlanır. Ayrıca atıfta bulunulan diğer mevzuat ve standartlar da dikkate alınır. 

2. PKD hazırlanmasında bahsi geçen mevzuat ve standartların istediği hususlar metin içinde veya eklerde yer alır. 

3. Patlamadan Korunma Dokümanının hazırlanacağı işletmede kullanılan tüm maddelerin malzeme güvenlik bilgi formları (MSDS) çıkarılarak doküman ekine konulur. Bu maddelerin içerisinde yanıcı olmayanlar, malzeme güvenlik bilgi formlarındaki bilgilerin mevzuat ve standardlarda verilen listeler ile veya diğer data kaynaklarıyla doğrulaması yapılarak ayıklanır. Yanıcı olan maddeler ise, standardın istediği şekilde (Table C.1) karakteristik özellikleri çıkarılmak suretiyle listelenir. 

4. Boşalma kaynakları dikkate alınarak işletmenin, özel önlem alınmasını gerektirecek miktarda patlayıcı atmosfer oluşabilecek tehlikeli noktaları ve hacimleri belirlenir. 

5. Bu noktalardaki patlayıcı atmosfer oluşturabilecek maddelerin, işlemlerin ve proseslerin yerine tehlikesizlerinin ikame edilme imkanları araştırılır. İkame yapılabilirse buralar tehlikesiz yere dönüşür

6. İkame mümkün değilse; mühendislik önlemleri olarak yeterli yüksek ve güvenilir havalandırma ile patlayıcı atmosfer oluşturan yanıcı maddelerin dışarı atılmasını sağlayan bertaraf sistemi kurulur. Böylece tehlikesiz yere dönüştürülmüş olur. 

7. Havalandırma ile bertaraf tamamen sağlanamıyorsa8. Mühendislik önlemleri ile patlayıcı atmosfer hacmi küçültülen ve zone sınıfı büyütülen nihai hacimlerin maksimum boyutları standartlardaki hesaplama usulleri ile çıkarılır. 

8. Mühendislik önlemleri ile patlayıcı atmosfer hacmi küçültülen ve zone sınıfı büyütülen nihai hacimlerin maksimum boyutları standartlardaki hesaplama usulleri ile çıkarılır. 

9. Boşalma dereceleri ile havalandırma şartları birlikte değerlendirilerek tehlikeli bölgeler sınıflandırılır. 

10.Tehlikeli bölge sınıflandırma çalışması sonunda belirlenen zone’ların sınırları çizilerek zone haritası oluşturulur. mühendislik önlemleri uygulanarak yeterli yüksek ve güvenilir havalandırma ile patlayıcı atmosfer hacminin küçültülmesi ve zone sınıfının büyütülmesi sağlanır

11.Boşalma kaynağının, yanıcı maddenin ve havalandırmanın istenilen bilgileri ile tehlikeli bölgenin zone tipi ve boyutları referansları ile birlikte standardın istediği şekilde (Table C.2) listelenir ve doküman metnine işlenir. 12.Referans verilen boşalma hızı hesabı, havalandırma hızı hesabı, havalandırmanın güvenirliğinin ölçütleri ile zone tipi ve boyutlarının hesabı doküman ekine konulur.

13.Zone’lara göre kullanılması gereken asgari güvenli ekipmanlar belirlenir. 

14.Zone’lardaki tüm tutuşturucu kaynak tehlikeleri belirlenerek bertaraf edilir. Tutuşturucu kaynaklar ve bertaraf yöntemleri dokümana yazılır. 

15.Tehlikeli yerlerde (Zone’larda) bilfiil çalışacaklara ve bu yerlere girip çıkacak diğer çalışanlara PKD dahil patlamadan korunma konusunda yeterli ve uygun eğitim verilir. Eğitim kayıtları dokümana eklenir.

16.Zone’lardaki çalışmalar için yazılı talimatlar hazırlanır ve gerekli işlemler için çalışma izin formu düzenlenir. Birer örnekleri doküman ekine konulur. 

17.Patlama riskini en aza indirmek ve olası bir patlamada; patlamayı kontrol altına almak, işyerine ve iş ekipmanlarına yayılmasını en aza indirebilmek için; a) Patlamaya dirençli tasarım, b) Patlama tahliyesi, c) Patlama bastırma ve d) Patlama yalıtımı hususlarında alınan önlemler dokümana eklenir. 

18.Atex patlaması için Acil Durum Planı hazırlanır ve dokümanın ekine konulur. Acil Durum tedbirleri olarak; a) Tüm tesisin veya bir kısmının çalışmasının acil olarak durdurulması, b) Tesisteki bazı kısımların acil olarak boşaltılması, c) Tesisteki üniteler arasındaki malzeme akışlarının kesilmesi ve d) Tesisteki ünitelerin ve yanıcı maddelerin uygun maddelerle inertleştirilmesi veya ıslatılması gibi tedbirler plana dahil edilir.

19.Gereken durumlarda, patlama şartları oluşmadan önce, çalışanların ortamdan uzaklaşabilmesi için sesli ve/veya görsel işaretlerle uyarı sistemi kurulur. Çalışanların tehlikeli bölgeden anında ve güvenli bir şekilde uzaklaşabilmeleri için tahliye sistemi kurulur ve her an işler durumda bulunması sağlanır. Bu hususlar da dokümana yazılır.

20.Doküman işletmenin ATEX patlamaları açısından güvenli hale getirildiğini kanıtlamalıdır. 21.Dokümanda geçen teknik terimlerin açıklamaları ekte verilmelidir. 

22.Dokümanda revizyon yapıldığında önceki versiyonları arşivlenmelidir. 

23.Dokümanın nasıl kontrol ve denetime tabi tutulduğu, denetim planı ile birlikte raporda yer almalıdır.